Slapen in een monument: wat dat betekent volgens de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Rijksmonumenten zijn monumenten van nationale betekenis. Wat de RCE en Rijksoverheid.nl zeggen over de status, en twee hotels die zich in een monument vestigen.

Hotel Magazine · 14 oktober 2026
Het Rijksmonumentenregister bevat gegevens van alle rijksmonumenten van Nederland. Dat zijn monumenten die van nationale betekenis zijn. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) beheert het register. Op dit moment bevat het 63.000 gebouwde en archeologische rijksmonumenten, waarvan het merendeel woonhuizen is.
Eind augustus 2021 telde Nederland volgens de Erfgoedmonitor van de RCE 61.809 gebouwde rijksmonumenten. De meeste staan in Noord-Holland (14.014) en Zuid-Holland (8.987). Ongeveer de helft (31.527) behoort tot de categorie woningen en woningbouwcomplexen; daarna volgen boerderijen, molens en bedrijven (9.926) en kastelen, landhuizen en parken (5.580).

Wie een monument verbouwt of restaureert, heeft meestal een omgevingsvergunning nodig, bijvoorbeeld voor sloopwerk, een nieuwe uitbouw, het opnieuw voegen van een hele gevel of het vervangen van historisch glas. Voor gewoon onderhoud is geen vergunning nodig, als kleuren, materialen, details, vorm en profiel hetzelfde blijven.
Onder de Omgevingswet is de gemeente in principe bevoegd gezag voor de vergunning bij een gebouwd rijksmonument. De RCE moet namens de minister van OCW om advies worden gevraagd bij een ingrijpende activiteit. Dat zijn sloop, een ingrijpende wijziging met vergelijkbare gevolgen, reconstructie, een wijziging voor gebruiksverandering met vergelijkbare gevolgen en (gedeeltelijke) verplaatsing.
Hotel Pincoffs aan de Stieltjesstraat 34 in Rotterdam beschrijft zich als een prijswinnend boutiquehotel in een nationaal monument uit 1879 aan de rivier. Grand Hotel Karel V aan het Geertebolwerk 1 in Utrecht schrijft over een monument rond een binnentuin: een 14e-eeuws klooster in het centrum van Utrecht, met meer dan 650 jaar geschiedenis. In het pand van Karel V woonden ooit middeleeuwse ridders, priesters en keizers.
Praktisch: Hotel Pincoffs, Stieltjesstraat 34, 3071 JX Rotterdam; Grand Hotel Karel V, Geertebolwerk 1, 3511 XA Utrecht. Overnachtende gasten van Karel V kunnen er parkeren voor 35 euro per auto per 24 uur, zolang er plaats is. Bij Pincoffs zijn 8 gereserveerde parkeerplaatsen voor 25 euro per auto van 15 uur tot 12 uur.